Adres:
14-107 Gierzwałd
Nabożeństwa: niedziele i święta godzina 11.00
Gierzwałd (Geierswalde) – wieś usytuowana jest 22 km.
na południe od Ostródy. Założona w 1325 roku jako dobra rycerskie. Sam
majątek wielokrotnie zmieniał właścicieli. W pierwszej połowie XVII wieku
wieś należy do rodziny Burskich i Birckmanów, w drugiej połowie XVII wieku
do Salickich, a w XVIII wieku do Zakrzewskich.
Sama parafia istniała już tutaj w okresie przedreformacyjnym.
Wiadomości o początkach reformacji na tym terenie są bardzo skromne. Pierwszy
pastor jest znany dopiero od 1553 roku. W 1741 roku utworzono wspólną parafię
z kościołów w Gierzwałdzie i Rychnowie. Od 1912 roku przyłączono jeszcze
jako filię kościół w Kiersztanowie.
Jeśli chodzi o obecny budynek kościoła to został on zbudowany
w 1780 roku. Nabożeństwa w tym czasie odbywają się w języku polskim i niemieckim.
W 1873 roku obiekt zostaje częściowo rozbudowany, gdyż parafia liczy 2558
parafian, w tym 1400 Polaków. Nabożeństwa są odprawiane w Gierzwałdzie
przez dwie niedziele z rzędu, a w trzecią w jednej z filii parafii. W 1912
roku na 2700 parafian jest już tylko 315 Mazurów, ale znajomość języka
„mazurskiego” u pastora jest obowiązkowa.
Po tragicznych latach II wojny światowej życie parafii
w Gierzwałdie (dawne Gierkowo do końca lat pięćdziesiątych) powoli odradzało
się. Opiekę duszpasterską nad osieroconą przez macierzysty Kościół Ewangelicko-Unijny
ludnością mazurską w powiecie ostródzkim, obejmują pastorzy Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego.
Pojawiają się oni tutaj na prośbę Rady Kościoła Ewangelickiego Okręgu Mazurskiego.
W sierpniu 1945 roku grupa mazurskich działaczy m. in. J. Sczech, oraz
zastępca pełnomocnika Rządu na Okręg Mazurski J. Burski, zwracają się z
prośbą do kierownictwa Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego o wysłanie
na Mazury duchownych, którzy zorganizowaliby życie kościelne w opustoszałych
parafiach. Wprawdzie Kościół ten nie miał długich tradycji na ziemi mazurskiej,
ale dzięki zdolnościom organizacyjnym kierownictwa, dobrej sytuacji kadrowej
i finansowej, pomocy pokrewnych Kościołów na Zachodzie,rozwinął szeroką
działalność misyjną. Ułatwiało ją również, nawiązywania przez pastorów
metodystycznych do tradycji gromadkowskich, odprawianie nabożeństw w domach
prywatnych (zresztą z braku świątyń nie zawsze istniały inne możliwości),
wspólna lektura Pisma Świętego, jak również zajmowanie się trudnymi problemami
ludności autochtonicznej. Zbór w Gierzwałdzie zaczęto na nowo organizować
wiosną 1946 roku.
Na polecenie Komitetu Wykonawczego Kościoła Ewangelicko-Metodystyucznego,
24 kwietnia 1946 roku do tutejszej parafii przybywa ks. Fryderyk Hebisz,
który obejmuje stanowisko pastora.
Po wielu staraniach Superintendenta Naczelnego Kościoła,
ks. Konstantego Najdera w Departamencie Wyznań Ministerstwa Administracji
Publicznej w Warszawie, 11 listopada 1946 roku Urząd Wojewódzki w Olsztynie,
Wydział Społeczno-Polityczny (l. Dz. 1755/Sp/18339) przydziela gmach kościelny
w Gierzwałdzie Kościołowi Ewangelicko-Metodystycznemu z siedzibą w Warszawie.
Trzeba tu podkreślić, że ks. Fryderyk Hebisz podejmuje
na tym terenie ciężką i trudną pracę duszpasterską wśród miejscowych ewangelików.
W okresie powojennym w zborze następuje szybki wzrost liczebności członków
i sympatyków. Kiedy w 1946 roku parafia w Gierzwałdzie liczyła 484 członków,
w 1947 693 członków, w 1948 –867 członków, to w 1951 roku było już
ok. 1000 zborowników.
Godną uwagi i zaangażowaną w pracy misyjnej i administracyjnej
zboru była w tym czasie miejscowa działaczka, siostra Fryda Behrend. Za
swoje zasługi została konsekrowana na diakonisę Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego.
Po długiej chorobie, 15 listopada 1951 roku umiera ks.
Fryderyk Hebisz. Zostaje pochowany na cmentarzu parafialnym w Gierzwałdzie.
Kierownictwo osieroconego zboru obejmuje ks. Henryk Hukisz.
Mimo różnorodnych trudności i przeszkód, przystąpił do pracy z zapałem
i pełnym poświęceniem.
Na odcinku wyznaniowym w powiecie ostródzkim na początku
lat pięćdziesiątych sytuację pogarszał fakt, iż pomiędzy Kościołem Ewangelicko-Metodystycznym
a Ewangelicko-Augsburskim, dochodziło do konfliktów na tle działalności
duszpasterskiej. Konflikty wyznaniowe nie ominęły też społeczności metodystycznej
w Gierzwałdzie. Dziś z perspektywy lat, można powiedzieć, że wiele konfliktowych
sytuacji można było uniknąć lub rozwiązać w duchu ekumenicznym.
Niniejszy szkic jest próbą zasygnalizowania zagadnienia,
które jak dotąd nie doczekało się szczególnego opracowania.
Z powodu złożonej sytuacji społeczno-politycznej, procesy
adaptacji i stabilizacji społecznej ludności mazurskiej do nowych warunków
życia w Polsce były bardzo skomplikowane. Odmienne wyznanie, wrogość katolickiej
ludności napływowej, zróżnicowany stan świadomości narodowej oraz poczucie
doznanej krzywdy, powodowały izolację Mazurów i chęć emigracji na Zachód.
Poczynając od lat pięćdziesiątych systematycznie wzrasta liczba autochtonów
wyjeżdżających do Niemiec. Liczba wiernych parafii w Gierzwałdzie w 1954
roku liczyła 649 i stopniowo się zmniejszała.
Znaczne rozproszenie członków zboru, narzucało ks. Henrykowi
Hukiszowi specyficzny styl pracy duszpasterskiej. Spora część metodystów
mieszka w okolicznych miejscowościach: Szyldak, Rychnowo, Kiersztanowo,
Pacółkowo, Kitnowo, Korsztyn, Tymawa, Mielno i Zybułtowo. Wiele osób współpracuje
z pastorem przy administrowaniu rozległego terenu zboru.
W 1970 roku parafia w Gierzwałdzie jest drugim co do
wielkości zborem w Okręgu Mazurskim. Zbór liczy 275 członków.
Obdarzony talentem muzycznym pastor Henryk Hukisz, prowadzi
liczne chóry parafialne i angażował siły w pracy z młodzieżą.
W 1996 roku odchodzi na zasłużoną emeryturę.
Po nim pracę duszpasterską przejął obecny pastor, ks.
Artur Poganiacz, dojeżdżający z Ostródy.
Tomasz Reichelt
Adres pastora:
ks. Artur Poganiacz
ul. Graniczna 10
14-100 Ostróda
tel. (0-89) 646-41-81 lub 0-604-172-441
